2 . كانونهاى دانش در قلمرو تمدن اسلامى از عصرى به عصر ديگر تفاوت مىكرد . گاه ايران و عراق ، روزگارى مصر ، دوره‌اى اندلس و زمانى هند بود ، ولى همه به حوزهء اسلامى تعلق داشت . « 1 » 3 . دانشمندان اسلامى در انجام مسافرتهاى علمى و شركت در پروژه‌هاى علمى آزاد بودند و نيازى به محدود كردن خود در قلمرو جغرافيايى ويژه‌اى احساس نمىكردند . « 2 » 6 . چه بايد كرد ؟ در دوران اوج تمدن اسلامى ، مسلمانان در حالى اهتمام به دانش داشتند كه رقابت علمى همانند روزگار ما در ميان نبود چنان كه مىدانيم امروزه قدرت به دانايى است و سخن فردوسى ، « توانا بود هر كه دانا بود » ، تفسيرى عينى يافته است ؛ و مسلمانان براى حضور هرچه قدرتمندانه‌تر در صحنهء بين‌الملل بايد بر ميزان دانايى خود بيفزايند و در رواج هر چه بيشتر علم و دانش در ميان خود بكوشند . پرسش 1 . با توجه به ارج و منزلت دانش در اسلام ، آيا به نظر شما مسلمانان به وظايف علمىشان درست عمل كرده‌اند ؟ توضيح دهيد . 2 . آيا در روزگار كنونى امكان ايجاد يك جامعهء مشترك المنافع علمى در جهان اسلام وجود دارد ؟ چگونه ؟ 3 . تفسير شما از اين سخن پيامبر ( ص ) چيست : « عالم و متعلم در پاداش شريكند ، و در ديگر مردم خيرى نيست . » 5 . مقالهء « بيت الحكمه » را در دايرة المعارف بزرگ اسلامى و يا ديگر دايرة المعارفها بخوانيد و خلاصه‌اى را از آن در كلاس ارائه دهيد .

--> ( 1 ) . علم و صنعت در اسلام ، م . ا . منان - ن . بامات ، ترجمهء محمدجواد سهلانى ، ص 9 - 11 ( 2 ) . همان